ΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ

Η συντήρηση κάθε 6-7 χρόνια αποτελεί τεκμηριωμένη πρακτική που προτείνεται από όλους τους μεγάλους κατασκευαστές (Rolex, Omega, Breitling, IWC, JLC, κ.ά), διότι ανταποκρίνεται στις φυσικές φθορές του μηχανισμού.

1. Υποβάθμιση λιπαντικών και επίδραση στην λειτουργία

Τα ειδικά συνθετικά λιπαντικά έχουν συγκεκριμένη χημική σταθερότητα. Μετά από 5-7 χρόνια:

• αρχίζουν να οξειδώνονται,
• μεταβάλλουν το ιξώδες τους,
• δημιουργούν στερεά κατάλοιπα,
• μετακινούνται εκτός των ρουμπινιών (jewels).

Αυτό αυξάνει την τριβή στα ακραξονια των τροχών, επηρεάζοντας:

• τη ροπή στο σύστημα τροχών,
• τις εκτάσεις του ρυθμιστικού οργάνου (balance),
• τον ισοχρονισμο (isochronism).

Η μείωση των εκτάσεων εκτός των ορίων προδιαγραφών (π.χ. κατά την παλμογράφηση το αποτέλεσμα να είναι < 200ο  θέση κορώνας κάτω, μισοκουρδισμένος μηχανισμός) αποτελεί σαφή ένδειξη ότι ο μηχανισμός χρειάζεται ολοκληρωμένη συντήρηση (overhaul).

2. Φθορά βασικών εξαρτημάτων στον μηχανικό μηχανισμό

Με τον χρόνο παρατηρούνται:

Σύστημα διαφυγής 

• Φθορά στα ρουμπίνια της άγκυρας λόγω ανεπαρκούς λίπανσης.
• Αστοχία – έλλειψη λίπανσης στον τροχό διαφυγής.
• Αύξηση απωλειών ενέργειας με συνέπεια την πτώση εκτάσεων .

Ελατήριο (mainspring) και θήκη ελατηρίου (barrel) 

• Γήρανση του ελατηρίου και απώλεια ελαστικότητας.
• Μικροφθορές στον άξονα (arbor) της θήκης ελατηρίου (barrel) και στο τοίχωμα της (barrel wall).
• Μείωση σταθερότητας της ροπής με συνέπεια προβλήματα στο απόθεμα ενέργειας (power reserve) και χρονική ακρίβεια.

Σύστημα τροχών (gear train)

• Φθορά στα ακραξονια και στα ρουμπίνια (jewels).
• Συσσώρευση παλιών λιπαντικών που συνεπάγεται αυξημένη αντίσταση στη μετάδοση κίνησης.

Ρυθμιστικό όργανο (balance wheel)

• Αλλαγή στη συμπεριφορά της τρίχας (hairspring) (coil deformation).
• Μη βέλτιστη παλινδρόμηση του άξονα κινησεως (balance staff / shock absorbers - Incabloc, KIF, Paraflex).

3. Quartz μηχανισμός - Εξειδικευμένα προβλήματα

Ένας quartz μηχανισμός δεν είναι απλός. Αποτελεί ηλεκτρομηχανικό σύστημα που απαιτεί εξίσου συντήρηση:

Step Motor

• Φθορά στο μαγνητικό πηνίο (rotor) και στον στάτορα (stator).
• Αδυναμία σωστής εναλλαγής μαγνητικών παλμών με συνέπεια skipping seconds.

Σύστημα τροχών (gear train)

• Ίδιες μικρομηχανικές τριβές όπως στους μηχανικούς μηχανισμούς.
• Απώλεια λιπαντικών με αποτέλεσμα υψηλό φορτίο στο μοτέρ που συνεπάγεται η αυξημένη κατανάλωση ενέργειας (μπαταρίας).

Κύκλωμα (Circuit board)

• Ευαισθησία σε υγρασία, οξείδωση και πιθανή διαρροή μπαταρίας.
• Βλάβες συχνά μη επισκευάσιμες με συνέπεια να απαιτείται αντικατάσταση του μηχανισμού.

Μπαταρίες

• Διαρροή ηλεκτρολύτη με συνέπεια την οξείδωση των επαφών, του πηνίου, κλπ.
• Κίνδυνος πλήρους καταστροφής του μηχανισμού εάν παραμείνει για χρόνια.

4. Στεγανοποίηση – Έλεγχος φλατζών (o-rings, gaskets) & έλεγχος στεγανότητας (waterproof testing)

Οι φλατζες είναι κατασκευασμένες από νεοπρένιο ή fluorocarbon

• χάνουν την ελαστικότητά τους με τον χρόνο,
• δημιουργούν μικρορωγμές,
• δεν διασφαλίζουν πλέον στεγανότητα.

Αυτό οδηγεί σε:

• εισδοχή υδρατμών (condensation),
• οξείδωση στα εξαρτήματα,
• φθορά στις γέφυρες, στους δείκτες και στο καντράν,
• διάβρωση στην κεντρική πλατίνα (main plate).

Σε κάθε συντήρηση (overhaul) πρέπει να γίνεται:

• αντικατάσταση όλων των φλατζων (gaskets).
• έλεγχος στεγανότητας (waterproof test).
• έλεγχος κενού (vacuum test).

5. Διαδικασία πλήρους συντήρησης (overhaul)

Μια σωστή ολοκληρωμένη συντήρηση περιλαμβάνει:

1. Πλήρη αποσυναρμολόγηση του μηχανισμού.
2. Καθαρισμός όλων των εξαρτημάτων σε ultrasonic cleaners με ειδικά διαλύματα.
3. Έλεγχος φθοράς εξαρτημάτων.
4. Αντικατάσταση φθαρμένων εξαρτημάτων με γνήσια ανταλλακτικά.
5. Επανασυναρμολόγηση
6. Λίπανση με τα κατάλληλα λιπαντικά σε συγκεκριμένες ποσότητες.
7. Ρύθμιση του χρόνου, έλεγχος εκτάσεων και beat error σε ειδικά μηχανήματα (timing machines).
8. Τελική ρύθμιση σε πολλαπλές θέσεις (positional adjustments).
9. Ελεγχος κενού και έλεγχος στεγανότητας.
10. Τελικός ποιοτικός έλεγχος 5 ημερών.

6. Οικονομικές και τεχνικές συνέπειες μη έγκαιρης συντήρησης

Η καθυστέρηση συντήρηση οδηγεί σε:

• αυξημένη φθορά σε ρουμπίνια, σύστημα διαφυγής, σύστημα ενέργειας και μεταφορά αυτής.
• υποχρεωτική αντικατάσταση εξαρτημάτων υψηλού κόστους.
• αυξημένο χρόνο εργασίας του ωρολογοποιού λόγω εκτεταμένων ζημιών.
• πιθανή αδυναμία προμήθειας ανταλλακτικών σε κατηργημένους μηχανισμούς.

Τεχνικά, ένας μηχανισμός ρολογιού που δουλεύει χρόνια χωρίς συντήρηση  μπορεί:

• να πέσει κάτω από 200° εκτάσεις,
• να εμφανίσει beat error >0.8 ms,
• να μη διατηρεί απόθεμα ενέργειας εντός προδιαγραφών,
• να λειτουργεί με υπερβολικές τριβές που καταστρέφουν ανεπανόρθωτα τα ακραξόνια των τροχών.

Συμπέρασμα

Η συντήρηση ανά 6-7 χρόνια δεν αποτελεί “υπερβολή”, αλλά τεχνικά τεκμηριωμένη ανάγκη. Οι μικρομηχανισμοί ακριβείας απαιτούν σταθερή λίπανση, ελεγχόμενες τριβές, σωστή στεγανότητα και προληπτικό έλεγχο φθοράς.
Ένα σωστά συντηρημένο movement:

• διατηρεί εκτάσεις και ισοχρονισμό εντός προδιαγραφών,
• ελαχιστοποιεί τη φθορά εξαρτημάτων,
• παραμένει αξιόπιστο, ακριβές και ανθεκτικό για δεκαετίες.

Η προληπτική συντήρηση είναι πολύ πιο οικονομική από μια εκτεταμένη επισκευή και προστατεύει την αρχική επένδυση, διασφαλίζοντας ότι το ρολόι θα λειτουργεί με την απόδοση για την οποία σχεδιάστηκε.